Liên kết vùng phát triển công nghiệp – thương mại, mở rộng dư địa tăng trưởng cho Đồng Nai

Với quy mô sản xuất công nghiệp lớn, hoạt động thương mại sôi động và lợi thế kết nối đa phương thức, Đồng Nai đang tăng cường liên kết vùng, phát triển chuỗi cung ứng và logistics. Cùng với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, những lợi thế này được kỳ vọng tạo thêm động lực tăng trưởng cho công nghiệp – thương mại và nâng cao năng lực giao thương quốc tế.

Công nghiệp, thương mại duy trì đà tăng trưởng

Thời gian qua, Đồng Nai đóng góp tích cực vào kết quả phát triển ngành công thương khu vực phía Nam. Với vị trí kết nối TP.HCM với các địa phương Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, thành phố có nhiều điều kiện thúc đẩy liên kết vùng trong sản xuất công nghiệp, lưu thông hàng hóa và phát triển thương mại.

Theo số liệu thống kê thành phố, trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp của Đồng Nai tăng hơn 12,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt hơn 344.000 tỉ đồng, tăng 17,4%; nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt khoảng 13,2%. Trong đó, doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt khoảng 225.400 tỉ đồng, tăng hơn 16,3% so với cùng kỳ. Kết quả này góp phần khẳng định vai trò của Đồng Nai trong bức tranh phát triển công nghiệp – thương mại khu vực phía Nam. Trong 9 tháng năm 2026, hoạt động sản xuất công nghiệp, thương mại và xuất khẩu tại các địa phương trong khu vực tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Theo Bộ Công thương, có 6/8 tỉnh, thành phố ghi nhận chỉ số sản xuất công nghiệp tăng cao hơn mức bình quân cả nước là 12,3%, trong đó có Đồng Nai với mức tăng 12,6%.

Về thương mại, các địa phương trong khu vực đều có mức tăng trưởng cao hơn bình quân cả nước. TP.HCM đóng góp 52,1% doanh thu thương mại – dịch vụ của khu vực, trong khi Đồng Nai chiếm 12%. Hoạt động bán lẻ và kết nối cung – cầu tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong mở rộng thị trường tiêu thụ. Ông Lê Văn Hồng, Giám đốc Siêu thị GO! Đồng Nai tại phường Long Hưng, cho biết siêu thị thường xuyên triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng, nhất là vào dịp lễ, Tết, nhằm thu hút khách hàng và nâng cao doanh thu bán lẻ. Bên cạnh đó, siêu thị tham gia các hoạt động kết nối cung – cầu, đồng thời bố trí gian hàng sản phẩm OCOP tại vị trí thuận tiện để quảng bá, giới thiệu sản phẩm địa phương và thúc đẩy tiêu dùng.

Trong lĩnh vực xuất khẩu, Đồng Nai tiếp tục là một trong những địa phương đóng góp tỷ trọng lớn của khu vực phía Nam. Theo số liệu được nêu tại hội nghị ngành công thương khu vực, kim ngạch xuất khẩu của TP.HCM đạt 76 tỉ USD, chiếm 54,9%; Đồng Nai đạt 27,5 tỉ USD, chiếm 19,9%; Tây Ninh đạt 15,5 tỉ USD, chiếm 11,2%. Tại Hội nghị ngành công thương các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam lần thứ XII năm 2026, Thứ trưởng Bộ Công thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh khu vực phía Nam giữ vai trò quan trọng với quy mô sản xuất công nghiệp, thị trường tiêu dùng, xuất khẩu và tiềm năng năng lượng lớn. Để hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ năm 2026, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị thuộc Bộ Công thương, sở công thương các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong khu vực.

Phát huy lợi thế công nghiệp, logistics và Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Theo ông Vũ Ngọc Long, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Công thương Đồng Nai, thành phố hiện có 59 khu công nghiệp đã thành lập, trong đó 44 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút hàng ngàn nhà đầu tư trong và ngoài nước. Ngoài ra, Đồng Nai quy hoạch 68 cụm công nghiệp, trong đó 12 cụm đang hoạt động với tỷ lệ lấp đầy trung bình hơn 86%. Các ngành điện tử, dệt may, da giày, máy móc, chế biến nông sản và thương mại điện tử tạo nguồn hàng quan trọng để phát triển chuỗi logistics, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. Đây cũng là cơ sở để Đồng Nai tiếp tục tăng cường kết nối giữa sản xuất công nghiệp, hệ thống phân phối và các đầu mối vận tải.Đáng chú ý, khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động, năng lực kết nối quốc tế đối với những nhóm hàng có giá trị cao hoặc yêu cầu nghiêm ngặt về thời gian vận chuyển được kỳ vọng sẽ nâng lên. Các mặt hàng như linh kiện điện tử, sản phẩm công nghệ cao, dược phẩm, hàng lạnh và hàng hóa phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới có thể hưởng lợi từ việc tăng cường năng lực vận tải hàng không. Với lợi thế hội đủ 5 phương thức vận tải gồm đường bộ, đường thủy nội địa, đường hàng không, đường sắt và cảng biển, cùng nền tảng công nghiệp hiện hữu và không gian phát triển rộng, Đồng Nai có điều kiện phát triển thành trung tâm trung chuyển, điều phối hàng hóa quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả những lợi thế này, phát triển logistics cần được đặt trong mối liên kết tổng thể giữa sân bay, khu công nghiệp, cảng biển và các hành lang vận tải. Việc kết nối đồng bộ sẽ góp phần tối ưu hóa quá trình vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Tăng cường liên kết vùng, phát triển hệ sinh thái logistics

Định hướng phát triển logistics của Đồng Nai không chỉ tập trung vào đầu tư hạ tầng mà còn hướng đến tổ chức lại không gian vận tải và nâng cao chất lượng dịch vụ. Theo Giám đốc Sở Công thương Vũ Ngọc Long, ngành công thương thành phố sẽ tập trung triển khai 6 nhóm giải pháp phát triển hệ sinh thái logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành.

Các giải pháp gồm tổ chức lại không gian logistics gắn với sân bay, khu công nghiệp và cảng biển; hoàn thiện kết nối đa phương thức, chuyển từ tư duy “làm đường” sang “tổ chức hành lang vận tải”; phát triển đồng bộ dịch vụ logistics hàng không và các dịch vụ tạo giá trị gia tăng; thúc đẩy logistics số và logistics xanh; phát triển nhân lực, hoàn thiện thể chế hỗ trợ và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; đồng thời xây dựng cơ chế điều phối liên vùng và bộ chỉ tiêu đo lường hiệu quả logistics.

Những định hướng này cho thấy yêu cầu phối hợp giữa các địa phương ngày càng quan trọng. Hàng hóa sản xuất tại một địa phương có thể được vận chuyển, lưu kho, chế biến hoặc phân phối qua nhiều địa bàn trước khi đến thị trường tiêu thụ. Vì vậy, sự đồng bộ trong quy hoạch hạ tầng, tổ chức vận tải và phát triển dịch vụ logistics sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của toàn chuỗi cung ứng.

Cùng với liên kết vùng, việc đổi mới mô hình tăng trưởng công nghiệp cũng được đặt ra như một yêu cầu quan trọng. Tại buổi làm việc với Sở Công thương vào giữa tháng 9.2026 về tình hình triển khai nhiệm vụ, những điểm nghẽn và giải pháp trong thời gian tới, Phó Bí thư Thành ủy Võ Tấn Đức yêu cầu ngành không chỉ thực hiện chức năng quản lý công nghiệp và thương mại mà còn phải tham mưu tạo ra sản phẩm công nghiệp mới, thị trường mới, chuỗi giá trị mới và động lực tăng trưởng mới cho thành phố.

Theo định hướng này, ngành công thương cần tạo chuyển biến rõ nét trên 4 phương diện. Công nghiệp chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng dựa trên công nghệ, năng suất và giá trị gia tăng. Thương mại – logistics trở thành động lực tăng trưởng mới, khai thác hiệu quả lợi thế của Cảng hàng không quốc tế Long Thành và Cảng Phước An. Hạ tầng năng lượng cần được đầu tư đi trước, bảo đảm nguồn điện cho sản xuất, kinh doanh và các không gian phát triển mới. Đồng thời, bộ máy quản lý phải chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang chủ động đồng hành, tháo gỡ khó khăn và kiến tạo môi trường phát triển cho doanh nghiệp.

Việc kết hợp phát triển công nghiệp, thương mại với logistics và tăng cường liên kết vùng sẽ tạo nền tảng để Đồng Nai khai thác hiệu quả hơn các lợi thế về vị trí, hạ tầng và năng lực sản xuất. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng đòi hỏi tính kết nối và hiệu quả vận hành, sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và các địa phương sẽ là yếu tố quan trọng để mở rộng thị trường, nâng cao sức cạnh tranh và tạo thêm dư địa tăng trưởng bền vững cho thành phố.

Nguyễn Trúc